De Käeverer Lüüt


 

De Käeverer Lüüt -
jants vrööjer en de voftsejer Joare
on hüüt.
vorgetragen von Cäcilia Schröter (Heimatabende 5./6. Okt. 2009)

Der Text ist in der traditionellen Dremmener Mundart geschrieben, teilweise jedoch aktualisiert. Neuere, aus dem Hochdeutschen übernommene Begriffe, wurden entsprechend angepasst. In der
Mundart werden die Wörter so geschrieben wie sie ausgesprochen werden.
Dadurch unterscheiden sie sich im Erscheinungsbild vielfach von der bekannten hochdeutschen Schreibweise, aber auch von anderen Dialekten.

Jedes Joar, wän ejen Vält alles sowiit jedoen es, ömer om d’r oochde (8.) Septämber, Mariä-Jebuet eröm, piljere di Drömmer no Käevere („Kevelaer“). On dat al över twiehoonget (200) Joar.
En de voftsescher Joare woar morjes al om drej (3) Ure de Piljermääs met d’r Säejen. Esch bön jo ooch dökser metjetrooch.
An ee Joar kann esch mesch joot ärennere. W’r koame et morjes uut de Kerk, on et bletsde. Do sooch Savelsberg Berta:
„Esch jlöf, w’r kriije noch jät drop, et trök Hoomelwäer op“.
Ingenüts Jupp sooch: “Dat es Wäerlööschte“. Berta schödelde met d’r Kop on sooch: „Dat man jäts vör Hoomelwäer Wäerlööschte sät, dat
woos esch och noch net“.

Wäer of net Wäer, om veer (4) Ure wuet afjetrooch: över Höleve, Jräbbe, Brook, Ongerbrook, Wassebärsch, Weleroa na Aaschbäk.
Jants vrööjer jonge de Lüü op Klompe, met e Kaningksfääl dren.
Minne Opa noam sesch Vootloppe met, domet wuete de Vööt jeweengelt. Dat konte noch van d’r Kommiss uut d’r öschte (1.) Wältkreesch. Hüüt jontse op Adidas of Mephisto.

En Aaschbäk wuet om ooch (8) Ure Kafe jedrongke.
De öschte Bloase mieke sesch bemärkbar.
Jeder hau e Käeverer-Keeske met, doe woar alles dren,
wat man vör veer (4) Daach brukde:
Kleejer, Schoon, Botterame, e Kafekänke vör d’r Mukefuk, Melk on Zucker – alles moosch man bej sesch haan. Jants vrööjer koosch man sesch vör twie (2) Jrosche heet Waater jääle vör en Tass Kafe. Hüüt sät man, wän de Jält häs, kannste alles jääle. Över vrööjer haue de Lüü wenesch Jält, on et joav ooch nix de jääle. Vör d’r Duesch noam man Lakretswaater met. Hüü schloke se Traubenzucker vör de Enerjii.

Jäts es de Piljermääs ösch om sieve-(7) Ure.
Non de Määs vaare de Busse vüer. Se loope net mie bis Aaschbäk te voot, se hant ooch ken Käevere-Kees mie, se piljere met Trollis.Dat hubelesch Plooster en d’r Wassebärjer Bärsch woer al et öschte Jef vör Piljer on Päet. D’r Keestewaarel koam aleen jaanet erop, et moosch vüer-jeschpant wäede. Di Keestewaarel wuete van dat Päet van Wiets Fritz jetrooch, dat woar e lues Deer. Wän et en Wietschaf soar, trooch et schnurschnoks dropaan on blief dovüer schtoan. Et woos jenau, dat Fritz ömer Duesch hau.
Över met de Keeste woar häe ömer op de Tiit an Ort on Schtäl.

Backes Hendrik va Woere on Ittsches Jerat vuete d’r Waarel vör di Vootkronke. Di Pläts wuete vüerhäer beschtält, di moosch man betaale. Dröm liet man sesch och bloos vaare, wän et jaanet mie jong. Schpansche Hubät on Bartel met et Päet „d’r Rossman“, vuete de Pastüesch on Annsche. En däe Waarel loare och de Faane.
Hüü hant di Drömmer ene eeje Waarel.

Noe de Kafepaus en Aaschbäk jong et wier över Nierkröschte,
Brögge na Brooch („Bracht“). Om twölf (12) Ure moosch man doa sien, weil „D’r Engel des Herrn“ jebät wuet.
Wän man net joot en de Tiit woar, vonge de Brouermeester aan de driive, besoongesch dä Ittsches Martin kan dat joot. Des Joar hau häe sojaach Jubiläum. Al voftsesch (50) Joar es häe als Brouermeester met na Käevere jetrooch.

Täeje half twie trök de Prozessiuen wier, duur Kaldekerke, dan kömp di long Chaussee van Leuth na Heronge. Jeder woar vrue, wän häe dii häänger sesch hau. Vrööjer woare de Schtroate jo noch net esue joot uutjebout wii hüü. En de Medde woar et wii ene Hüevel, on noa bedse Siije fiel et aaf.
Doröm jong man ömer scheef, on dat joav Muskelkater.

Nande Kafepaus jong et wier över Brokhuyse na Schtroele (Straelen). En de Kerk aajekoome jöfet d’r Oventsäeje,
on d’r öschte Daach es jeschaff.

De Käeverer-Keeskes schtont al paraat, man mot sesch ploere, weil man sesch noch ene Plaats vör de schloepe sööke moosch, on ooch vör d’r Rökwäesch. Hüü es dat alles jenau duur-orjanesiert.
Wän man dan hongksmöösch ejen Bät loach, hau man ömer noch de Melodii van de Rosekrantsjesetze en de Uure on et
„Jejrööset-seiste-Maria“. On sue schliep man met Maria en.

Vriidesch morjes, op d’r twede (2.) Daach, jeet man en de Piljermääs, dat woar vrööjer sue on es ooch hüüt noch sue.
Täeje half ooch (8) trök de Prozessiuen över Walbäk na Käevere.
Et wöt d’r Rosekrants jebät, „Maria zu Dir kommen wir, Deine Gnade begehren wir“. Vrööjer, wän et long net mie jeräejent hau, wuet noch vör jemäkelesch Wäer jebät.
Kott vör Käevere wäede di Faane uut d’r Waarel jeholt,
on di jruete Käts uut de Andreas-Kapäl, do koame w’r jo vörbej. Op ens wäede di jantse Vootpiljer nervös, et heesch, doa koome de Drömmer Busse. En de Busse sint se al opjeschproonge on se winke, wat se könne.

D’r Verein der Heimatfreunde Drömme orjanesiet seit 1994
(nüejentien-hoonget-veer-on-neuntsesch) di Raatpiljer-Tour zur „Trösterin der Betrübten” en Käevere. Et meeste Wärk miek sesch domet ose verschtorvene Wanderwart Martin Heitzer, dat liet häe sesch net nööme.
Et öschte (1.) Joar vuete de Ehepaare Martin Heitzer, Josef Tombers on Hubert Hissel met. Martin vuet et Bejleitfahrzeug,
dat woar e Woonmobil. Se vuete om viif (5) Ure aaf on woare om
tien (10) Ure in Käevere. Di hant joot en de Pedale jeträe. Duu woare se jo ooch noch jät jönger.
Jedes Joar joav et mie Interessente, di met et Raat metvaare woole.
1997 woare et al seventien (17) Raadpiljer, 2008 on 2009 sojaach 22.

Vör Käevere wuet sesch jesammelt, dann trooche se al bejeneen met Musek en Käevere en.

Met et wischteschste han esch bis jäts noch net vertält.
Di Drömmer Käeverer-Piljer haue ömer dat Jlök, dat Musiker
metrooche. Dat woer al vrööjer esue.
Däe Nobis Hein uut de Berde (Birgden) jeet al seit 1950 als Musiker met. Seit1985 ese verantwoetlesch vör de Musek. Jäts ese Leiter van de Käevererpiljer-Big Bänd. Domet man se fats erkäne kan, hantse rue T-Shirts aan. Op d’r Rök schteet jruet on met wete Förf jeschrieve:
„Kevelaer-Pilger-Big-Band“. Trök man duur jrötere Ortschafte, mäk de Musek op de Drömmer Piljer opmärksam.
Wän d’r drejde (3.) of d’r veede (4.) Daach eneje Piljer net mie en d’r reschteje Schrett koome, let Hein Marschmusik schpiele, dann klap et meestens wier.

En Käevere aajekoome wuet et ösch drejmoal om de Mirakelskapäl jetrooch, on danoe trooch man en de Kätsekapäl eren. Et es dökser vüerjekoome, dat de Buss-Piljer sesch fats en de Kätsekapäl sotte. Wän dan di Prozessiuen eren trooch, soate dii al majestätesch on uutjerout en de Bängk on de möösch Voot-Piljer koosche schtoan blieve. Träke w’r dröm jäts ömer en de Basilika en?

Nande Määs wuete de Zemmer belooch. Man jeet jät äete on let Kätse bräne. Vrööjer wuet jebisch on om veer (4) Ure wuet d’r jruete Krütswäesch jebät. Dan jeet et met Rou en de Gnadenkapäl, bedongk sesch bej de Moderjodes, dat ales so joot jeklap hät, on drät höer sin Sörsch on Leed vüer.

Esch jlöf, wän di Drömmer en Käevere sint on höer Sörsch aafjelaa hant, hät Maria op höer Schoojer vöel de draare.
En Drömme sät man ömer, wän die Käeverer-Lüü op Wäesch sint: „Jäts kane w’r de Poate op late“.
Waröm di Lüü dat saare, wiet esch ooch net.

Oves om ooch (8) Ure es de Lichter-Prozäsiuen om de Gnadenkapäl. Bevüer man schloape jeet, besörsch man noch de Souveniers vör di Heemjeblievene. Vrööjer woar dat ene Kukuk, e paach Fänkes of Päeperkook, on jeweede Kätse, fleesch noch ene Rosekrants.
Wat se hüüt jääle, esch schwiisch et bäeter.

D’r drejde(3.) Daach, et samstes („am Samstag“), es de Heleje Määs al vröösch öm sääs-Ure-dresesch (6:30h). Non d’r Säejen, täeje ooch (8) Ure trök de Prozessiuen öm de Mirakelskapäl eröm noheem.
En Schtroele („Straelen“) wuet Medaach jejäete. On dann jeet et wier bis Brooch („Bracht“). Doa jöf et, wii man huet, en ökumeenesche Oventmääs. Wäe noch joot kann, besök noch et Pfarrfääs en Brooch.

D’r veede (4.) Daach, et sondes („am Sonntag“), om ooch (8) Ure jöf d’r Pastur va Brooch d’r Reisesäejen. Esch jlöf, häe es dann vrue, wän hä os dann wier op Wäesch hät. Dann jeet et noheem över Aaschbäk, Weleroa, Wassebärsch, Ueschbäk, Ongerbrook, Brook, Jröbe, Höleve na Drömme. Et wuet noch ömer över di au Pfarrjränts enjetrooch, dat es reschtesch esue.

Kott vör Drömme wäede de Faane on de Käeverer Kätse eruut jeholt. Met et Rosekrants-Jesäts „O, Heiliger Lambertus, bitte für uns“ trök de Prozessiuen täeje viif (5) Ure en de Lambertus Kerk eren.
Pastur jöf d’r Schluss-Säejen,
jlöklesch on laut seenge se al et „Großer Gott, wir loben Dich“.
So mänesch Trönke löp dobej de Boke eraaf.
Sue jeet de Moderjodes met os bis enet nääkste Joar,
wän et wier heesch:
Drömme trök na Käevere!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Basilika Kevelaer

 

Innenansicht

 

 

 

 

 

 

 

 

Gnadenkapelle

 

 

 

 

 

 

Gnadenbild

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kerzen-Kapelle

 

 

 

 

 

 

Kerzen-Kapelle

 

 

 

 

Überblick
Pilgerweg Dremmen – Kevelaer und zurück

Einzelstrecke jeweils ca. 68 km, Dauer ca. 14 Stunden
Gesamte Strecke ca. 136 km, Dauer 28 Stunden (in 4 Tagen)
Also schon eine beachtliche Leistung!

                                      ab               an                         km     Zeit   
1. Tag         Dremmen    4h               Straelen                52      10:45h

2. Tag         Straelen       8h               Kevelaer               16      03:15h

3. Tag         Kevelaer      8h               Bracht                  36      07:30h

4. Tag         Bracht         8h               Dremmen              32      06:30h

3 Übernachtungen, in Straelen, Kevelaer und Bracht.

Vor den Abgangszeiten meist Pilgermesse
Es wurden 1 – 2 Kaffeepausen eingelegt, ggf. Mittagessen

Bei Abgang ab Arsbeck verkürzt sich der Weg um ca.15km,
dadurch Zeitersparnis ca. 3 Stunden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

D'r Klompemaaker


 

D'r Klompemaaker (der Holzschuhmacher)

vorgetragen von Cäcilia Schröter (2009)

Der Text ist in der traditionellen Dremmener Mundart geschrieben, teilweise jedoch aktualisiert. Neuere, aus dem Hochdeutschen übernommene Begriffe, wurden entsprechend angepasst. In der
Mundart werden die Wörter so geschrieben wie sie ausgesprochen werden.
Dadurch unterscheiden sie sich im Erscheinungsbild vielfach von der bekannten hochdeutschen Schreibweise, aber auch von anderen Dialekten.

Ne Klompemäeker vertält va sii Wärk:

Jong, Klompe maake, dat mot man känne.
Esch miek de reschteje, do kooschste drop ränne.
On woar man met Schoon jet waan op de Been,
met min Klompe liep man jants von aleen.
D’r jantse Daach hielt esch mesch met werke draan,
esch moosch joa dööschtesch Vüeroat haan.

Of man vreeje jing, of ding d’r Määs uutvaare,
bej alles wuete Klompe jedraare.
Ooch en de Wäek, na de Kerk sujaach,
bloos sondes kieme de Schoon draan, dat es jo kloar.
Vör Tsenter Kloas jing et bej mesch duur hell Bäng,
doa joave de Lüü sesch de Klenk en de Häng.

„Jupp“, heesch et dan: „Vüer oose Schäng e paar kräfteje,
Du käns joa döm sin Püet, di däfteje!
Oose Hein es joa krabäntstesch on jät kreejel,
döm makste de Reeme maar breet on areejel.
Dä Pitt, däe mot jants stärke kriije,
bej döm hant di Klompe et meeste de liije.
Däe schleet sesch met di Männ wii ene Käetels-flekker,
on dan hät däe di Klompe fats en Schtökker.“

Di Mätsches welle fiin schwotte Klompe haan,
sös dont di dii hüü bau jaanet mie aan.
Doa woar esch dat alles ant op-an-schriive
on moosch och noch röösch dobej bliive.

Esch miek ooch Klompe met aadeje Moate,
et jöf joa Püet – Jot-weet-wat vör Tsoate:
Dä Drick, däe henkde, hau et lenke Been jät kott,
döm schrubde esch oonger dä rääschte Klomp jät vott.

Joa, vrööjer liepe de klennste Stömpkes
van et morjes bis oves all op Klömkes.

Bej oss Koppel heem, esch saar et ösch, Jong,
woar man vrue, wän man sin reschteje Klompe vong.
Et Samstes moosche wer dii schuure,
dat durf bej oss Männ joa net long duure.
Op di öffe riive w'r met Sont op et Hoot,
op di schwotte koam Pottlue, do woare w'r schtoot.

En d’r Suemer, wän et jeräejent hau,
liete wer di Klompe schwömme en de Pau.
En d’r Wänter, op d’r Wäeres, dat wett jeddes Känt:
ene Klomp oonger de Vott, dann jing et eraaf wii d’r Wänt.

Joa, sue koosch esch noch vöel Joots över Klompe saare,
probeert se uut, err mot se sälver draare.
On dan noch schopswolle Sökke dren,
dann kümste nii mie van kau Vööt of Been!